Tweede Kamer stemt in met beperking toegang UBO-registers
De Tweede Kamer heeft 18 februari het wetsvoorstel wijzigingswet beperking toegang UBO-registers aangenomen. Het wetsvoorstel heeft als doel de regels aan te passen over wie toegang heeft tot informatie over de uiteindelijke eigenaren (UBO’s) van bedrijven, trusts en andere juridische entiteiten.
De volgende amendementen zijn aangenomen.
-
Nader gewijzigd amendement over een lichte voorhang ten aanzien van wie toegang heeft tot het UBO-register
Toelichting: met het wetsvoorstel Wijzigingswet beperking toegang UBO-registers worden de regels rondom de toegang tot de geregistreerde informatie over uiteindelijk belanghebbenden (UBO-registers) aangepast. Dit gebeurt naar aanleiding van een uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) van 22 november 2022, welke kortgezegd stelt dat een integraal openbaar UBO-register zoals Nederland dat vóór de uitspraak van het HvJ EU kende, een inmenging vormt op het grondrecht op eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven. De voorliggende wetswijziging regelt dat door middel van een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) bepaald kan worden welke natuurlijke personen en juridische personen op basis van een legitiem belang toegang krijgen tot gegevens in het UBO-register en onder welke voorbeelden dit gebeurt.
Dit aangenomen amendement stelt dat zorgvuldig moet worden gewogen welke natuurlijke en juridische personen toegang krijgen, zodat gewaarborgd blijft dat onderzoek naar witwassen, terrorismefinanciering en belastingontwijking doorgang kan vinden en tegelijkertijd privégegevens voldoende afgeschermd zijn. Voorliggend amendement voegt een voorhangprocedure toe aan het wetsvoorstel waardoor de Kamer de mogelijkheid krijgt om zich minimaal vier weken te beraden over de voorgestelde AMvB en indien gewenst een debat kan voeren met de regering over de invulling van de AMvB.
-
Gewijzigd amendement over melding van een informatieverzoek op grond van legitiem belang
Toelichting: op grond van de Wijzigingswet beperking toegang UBO-registers kunnen bepaalde categorieën instellingen gegevens opvragen en inzien van Ultimate Beneficial Owners (UBO’s). Deze ‘bevoegde autoriteiten’ moeten op grond van de richtlijn toegang krijgen tot de registers, en kunnen deze informatie ook nodig hebben om hun wettelijke taken uit te voeren. Middels het voorliggende wetsvoorstel wordt er echter ook een mogelijkheid geboden aan instellingen met een ‘legitiem belang’ om deze informatie op te vragen. Dit kunnen bijvoorbeeld journalisten en maatschappelijke organisaties zijn.
Nu is het zo dat UBO’s alleen op verzoek kunnen inzien wie hun informatie heeft opgevraagd (artikel 22 lid 6 Handelsregisterwet). Voor bevoegde autoriteiten is dat niet in te zien, wat verklaarbaar is. Het is onwenselijk als UBO’s bijvoorbeeld weten dat opsporingsautoriteiten informatie hebben opgevraagd. Voor instellingen met een legitiem belang ligt dat volgens de indiener anders. Er is in dat geval bijvoorbeeld niet altijd sprake van een wettelijke verplichting van de instellingen. Aangezien het vaak om (zeer) persoonlijke informatie gaat, waarbij openbaarmaking verstrekkende gevolgen kan hebben, moet er zorgvuldig met deze informatie om worden gegaan.
Dit amendement regelt daarom dat UBO’s een melding krijgen van de Kamer van Koophandel indien een persoon of organisatie op grond van een ‘legitiem belang’ toegang heeft gekregen tot deze informatie. Deze melding bevat in ieder geval informatie over de persoon of organisatie (niet herleidbaar tot een persoon) alsmede over het doel van deze opvraging. Deze melding geschiedt dus niet pas na een verzoek van de UBO, maar wordt actief gemeld door de Kamer van Koophandel.
Met dit amendement wordt allereerst beoogd de privacy van UBO’s te waarborgen, doordat UBO’s weten wie hun informatie hebben opgevraagd op basis van een legitiem belang en met welk doel. Daarnaast wordt de drempel om gegevens op te vragen op basis van een legitiem belang verhoogd.
Gesteld kan worden dat de effectiviteit van het UBO-register wordt verlaagd, doordat UBO’s bij opvragingen door personen en organisaties met een legitiem belang kunnen zien door wie en waarom de gegevens zijn opgevraagd. Indiener wijst er echter op dat de effectiviteit van de aanpak van witwassen en terrorismefinanciering met name bepaald wordt door de daarvoor bevoegde instellingen. Bij deze instellingen ontvangt de UBO geen melding. Dit amendement brengt daarin geen verandering.
-
Amendement over een evaluatie na twee jaar
Toelichting: dit amendement voegt een evaluatiebepaling toe aan de wet. Op basis van dit amendement zendt de minister na twee jaar een evaluatie van de wet naar de Kamer. De evaluatie is al toegezegd tijdens de behandeling van het wetsvoorstel. Met dit amendement wordt de evaluatie nader toegelicht. De evaluatie dient namelijk in ieder geval te zien op de privacy-gevolgen voor Ultimate Beneficial Owners (UBO’s), op de invulling en uitwerking van het begrip ‘legitiem belang’ en op de gevolgen voor de verschillende entiteiten die door deze wet geraakt worden. Op basis deze evaluatie kan worden bezien of de wet aanpassing behoeft.